Groep 1 2,5%
Innovators
Mogelijke triggerpoints
- Te weinig experimenteerruimte
- Te veel regels of controle
- Geen toegang tot tools of data
Workshop · Handouts
AI-adoptie begint
bij mensen.
Begrijp waar weerstand vandaan komt en wat je als richtinggever kunt doen. De twee handouts uit de workshop, rustig na te lezen op je telefoon.
Eerst het model
SCARF in het kort
Het SCARF-model beschrijft vijf sociale behoeften. Als mensen ervaren dat een van deze behoeften onder druk staat, kan dat een defensieve reactie oproepen. Bij AI-adoptie helpt het model om te onderzoeken wat er achter weerstand zit.
- S Status
- Status
- C Certainty
- Zekerheid
- A Autonomy
- Autonomie
- R Relatedness
- Verbondenheid
- F Fairness
- Eerlijkheid
Handout 01
Rogers adoptiecurve & triggerpoints voor weerstand
Waar in het adoptieproces ontstaat welke vorm van weerstand? Van pioniers die willen experimenteren tot late adopters die willen behouden wat werkt.
Groep 2 13,5%
Early adopters
Mogelijke triggerpoints
- Onduidelijke visie of richting
- Te weinig mandaat of steun
- Eerste successen blijven uit
Groep 3 34%
Early majority
Mogelijke triggerpoints
- Nut nog niet overtuigend bewezen
- Te weinig tijd, training of begeleiding
- Onheldere impact op werkproces
Groep 4 34%
Late majority
Mogelijke triggerpoints
- Verandering voelt complex of risicovol
- Sociale bevestiging ontbreekt
- Ervaren druk zonder voldoende steun
Groep 5 16%
Laggards / achterblijvers
Mogelijke triggerpoints
- Verlies van vertrouwde werkwijzen
- Aantasting van vakmanschap of identiteit
- Wantrouwen of ervaren onrechtvaardigheid
Handout 02
SCARF en weerstand bij AI-adoptie
Herken mogelijke signalen en vind per behoefte een handelingsperspectief en een vraag om jezelf te stellen.
Status
Status
Wat kan geraakt worden?
“Blijft mijn kennis en ervaring nog wel waardevol?”
AI kan professionele expertise, vakmanschap of positie ter discussie lijken te stellen.
Mogelijke uiting van weerstand
AI bagatelliseren, fouten benadrukken, expertise verdedigen, zich bedreigd voelen door collega’s die AI sneller omarmen.
Wat kun je als richtinggever doen?
Erken bestaande expertise. Positioneer AI als aanvulling op vakmanschap. Maak zichtbaar welke menselijke kwaliteiten belangrijker worden.
Certainty
Zekerheid
Wat kan geraakt worden?
“Wat betekent dit voor mijn baan, taken en toekomst?”
Onzekerheid over veranderingen in werk, verwachtingen en competenties.
Mogelijke uiting van weerstand
Geruchten, afwachten, vasthouden aan bestaande werkwijzen, veel behoefte aan regels en garanties.
Wat kun je als richtinggever doen?
Wees helder over wat je wel en niet weet. Geef procesduidelijkheid, perspectief en concrete volgende stappen.
Autonomy
Autonomie
Wat kan geraakt worden?
“Wordt AI mij opgelegd? Houd ik nog invloed op hoe ik mijn werk doe?”
Mogelijke uiting van weerstand
Niet gebruiken, minimale compliance, eigen workarounds zoeken of AI bewust omzeilen.
Wat kun je als richtinggever doen?
Geef medewerkers keuze- en experimenteerruimte. Betrek hen bij toepassingen en afspraken. Laat invloed ervaren op de inrichting van het werk.
Relatedness
Verbondenheid
Wat kan geraakt worden?
“Doe ik nog mee? Kan ik dit wel? Zijn anderen veel verder dan ik?”
Mogelijke uiting van weerstand
Schaamte om vragen te stellen, terugtrekken, wij-zij denken tussen voorlopers en achterblijvers.
Wat kun je als richtinggever doen?
Leer gezamenlijk. Maak vragen en fouten normaal. Werk met buddy’s, voorbeelden uit het eigen team en gezamenlijke experimenten.
Fairness
Eerlijkheid
Wat kan geraakt worden?
“Wie profiteert hiervan en wie draagt de gevolgen?”
Zorgen over monitoring, beoordeling, functieverandering, werkdruk of ongelijke toegang tot AI.
Mogelijke uiting van weerstand
Wantrouwen, discussie over privacy en regels, weerstand tegen besluitvorming of gevoel dat AI vooral een bezuinigingsinstrument is.
Wat kun je als richtinggever doen?
Wees transparant over doelen, data, spelregels en consequenties. Betrek medewerkers bij normen en afspraken.
